George Mason Üniversitesinden Dr. Mahmut Cengiz, Homeland Security Today’deki köşesinde bu hafta ses getirecek bir röportaj yayınladı. Eski CIA görevlisi, Türkiye’nin 2016 darbe girişiminde ABD’nin rolü olduğu iddialarını “amatörce ve temelsiz” olarak niteledi.
Küresel uyuşturucu ticareti ve uluslararası suç şebekeleri üzerine yazdığı yazılar ile dikkat çeken Mahmut Cengiz, bu kez 15 Temmuz gecesi Türkiye’de bulunan eski bir CIA görevlisinin darbe hakkındaki görüşlerini yayınladı.
Cengiz, röportajı gerçekleştirdiği eski ajanın kimliği veya ona nasıl ulaştığı ile ilgili olarak yazısında bilgi vermedi.
Mahmut Cengiz’in köşesinde yayınladığı röportajın tam çevirisi şöyle:
1. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AKP hükümeti 15 Temmuz olayını askeri darbe olarak nitelendirirken, ana muhalefet partisi CHP’nin eski lideri Kemal Kılıçdaroğlu olayı “kontrollü bir askeri darbe” olarak nitelendirdi. ” 2016 yılında dönemin Başkan Yardımcısı Biden, darbe sırasındaki deneyimini video oyunu izlemeye benzetmişti. Dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, hoşlanmadığı şüpheli bir projeyle ilgili soru sorulduğunda, devlet yetkililerinin olaya dahil olabileceğine işaret eden meşhur “15 Temmuz” esprisini yaptı. Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) tutuklu eski lideri Selahattin Demirtaş, darbe sonrası yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu girişime iyi hazırlandığını ve bunun sonucundan faydalanabileceğini öne sürdü. Ayrıca dönemin Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da kitabında olayı sözde darbe olarak tanımlamıştı. Darbe girişimini ilk öğrendiğinizde ilk düşünceleriniz ve izlenimleriniz nelerdi?
“İlk değerlendirme bunun bir terör saldırısı olabileceği veya Türk ordusu mensuplarının da dahil olabileceği bir terör saldırısına yanıt olabileceği yönünde. O dönemde ülke genelinde IŞİD ve PKK tarafından gerçekleştirilen çok sayıda terör saldırısı yaşandı. Ancak Türk ordusu içinde olası bir iç çatışma olarak tanımlanan işaretler nedeniyle bu değerlendirme hızla bir kenara bırakıldı. Nihayet birkaç saat içinde Türk hükümet yetkilileri bunun bir darbe girişimi olduğunu tüm dünyaya duyurmaya başladı.”
2. Pek çok siyasetçi ve gazeteci, hükümetin darbe girişimine ilişkin önceden bilgisinin olduğunu iddia etti. Örneğin hükümet yanlısı gazetecilerden biri, hükümetin darbe girişiminden dört ay önceden haberdar olduğunu ifade etti. Hükümetin darbe girişimi hakkında önceden bilgisinin olduğuna inanıyor musunuz?
“Türk hükümetinin darbeyi bildiğinden emin olmak çok zor. Bu tür iddialarda bulunan kişi/kuruluşa delil sunma sorumluluğu düşmektedir. Dolayısıyla siyasi figürlerin bu konudaki açıklamalarını, sağlam delil sunmadıkça, sadece siyasi amaçlı olarak kullanmak alışılagelmiş bir durumdur.”
3. Cumhurbaşkanı Erdoğan, darbe girişimini ne zaman öğrendiğine ilişkin çelişkili açıklamalarda bulundu. Ulusal ve uluslararası medyadaki açıklamaları farklı zaman çizelgeleri sağladı. Başlangıçta darbeyi 15 Temmuz öğleden sonra bildiğini belirtmiş, ancak 18 Temmuz’da CNN International’a verdiği röportajda 15 Temmuz akşam saat 20.00’de öğrendiğini iddia etmişti. 20 Temmuz’da Al Jazeera’ya, kayınbiraderinin kendisini darbe girişimi konusunda bilgilendirdiğini söyledi. Erdoğan, 30 Temmuz’da ATV’ye yaptığı açıklamada, darbeyi 15 Temmuz günü saat 21.30’da eniştesinden öğrendiğini, daha sonra saat 22.00’de İstihbarat Başkanı’na ulaşmaya çalıştığını ancak başarısız olduğunu ifade etti. Ancak daha sonra İstihbarat Başkanı ve Genelkurmay Başkanının saat 18.00 ile 20.00 saatleri arasında askeri karargâhta buluştuğu ortaya çıktı. Sizce Erdoğan darbe girişimini öğrendiğinde neden tutarsız açıklamalar yaptı?
“Hükümet yetkililerinin özellikle darbe gibi büyük olaylarla ilgili çelişkili açıklamaları genellikle yanıltıcı olmayı ve olayla ilgili soruşturmaların akışını sulandırmayı amaçlıyor. Erdoğan, darbeye karıştıklarını iddia eden geniş bir Türk nüfusuna karşı, hükümetinin iddia edilen darbe sonrasındaki eylemlerini açıklama konusunda kendisine esneklik ve serbestlik sağlamış olabilecek bu yaklaşıma uydu. Darbeyi ortaya çıkarmış gibi davrandığı senaryoda dalgalı açıklamalar yapması olaya daha uygun görünüyor.”
4. 15 Temmuz gecesi iki grup çatıştı: Darbenin gerçekliğine gerçekten inanan ancak yeterince organize olmayan bir grup asker ve darbenin ardından yaşananları istismar etmeye iyi hazırlanmış üst düzey hükümet yetkililerinden oluşan bir grup. Darbenin meşruluğuna ikna olan askerler kimlerden oluşuyordu? Komutanları tarafından yanıltıldılar mı? Peki darbe girişiminin sonuçlarından faydalanmak için planlar yapan üst düzey hükümet yetkilileri kimlerdi?
“Bu soruyla ilgili hiçbir gerçek/ayrıntıya sahip değilim. Ancak bazı askeri birimlerin yanıltıldığı, bazılarının da tepki vermeleri yönünde talimat verildiği yönündeki değerlendirme makuldür. Darbenin kaotik doğası, belirsizlik, bilgi eksikliği ve kasıtlı medya karartmaları, ordunun kendi içinde bölündüğü söylemini besledi.”
“Ankara’daki resmi TRT binasının karşısındaki binalarda yaşayan ABD büyükelçiliği personelinin ifadesine göre, binaya bir helikopter ateş ediyormuş gibi göründü; ancak boş mermi atıyor gibi görünüyordu.”
“Türk ordusu iyi eğitimli, darbe konusunda tecrübeli ve gelişmiş silahlara sahip. Boğaziçi Köprüsü’nün tek yolunu kapatıp darbe yapmazdı.”
“Türk hükümetinin yetkilileri tutarsız, kaotik ve amatörce oynayan oyunculara benziyordu; Utanç vericiydi.”
5. Erdoğan, darbe girişiminin ilk saatlerinde yaptığı konuşmada, “Bu Allah’ın bir hediyesidir” dedi. Yüzlerce masum insan hayatını kaybetmiş, devlet kurumları darbeyi engellemekte başarısız olmuşken, bir ülke liderinin darbeyi neden hediye olarak değerlendirdiğini anlamak mümkün değildi. 16 Temmuz’un erken saatlerinde, 3 binden fazla hakim ve savcının, ardından da binlerce askeri ve polis memurunun açığa alınıp tutuklanmasıyla Türkiye vatandaşlarında bir anlayış oluştu. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ve yakın çevresi darbenin sonuçlarından yararlanmaya çok iyi hazırlanmıştı. Türkiye vatandaşlarına ortak bir soru geldi: Erdoğan neden uluslararası kabul görmüş bir bahane aramaya ihtiyaç duydu? Erdoğan neden bunu Allah’ın bir hediyesi olarak gördü?
“Erdoğan kendisini ‘dindar, dindar bir ibadetçi’ olarak göstermeyi seviyor ve bu nedenle ‘bu Allah’ın bir hediyesi’ gibi bir ifade onun kendi imajına uygun olacaktır. Üstelik böyle bir imaj ve ifade, Türkiye’nin uzak bölgelerindeki daha az eğitimli ve daha dindar takipçileri arasında da güzel bir şekilde yankılanıyor. Ayrıca her bilinçli siyasetçi, darbeden sağ kurtulursa, istenmeyen personelin uzaklaştırılması, hükümet yapısında değişiklik yapılması, bütçelerin kaydırılması vb. dahil olmak üzere darbeden maksimum faydayı sağlamak isteyecektir ve Erdoğan çok akıllı bir politikacıdır. Üstelik gerçekte ekonomik çalkantılar ve Türk sivilleri öldüren sürekli terör saldırıları ışığında takipçilerinin sadakat taahhütlerini yenilemek için bunun gibi büyük ve korkutucu bir olaya ihtiyacı vardı.”
6. Hükümet öncelikle Gülencileri ve aralarında CHP’nin de bulunduğu diğer muhalif grupları darbeyi planlamakla suçladı. Hükümetin anlatımına göre darbeyi Gülenci askerler başlattı ancak hükümet darbeyi engelledi. Hükümetin açıklamasını ikna edici buluyor musunuz?
“Hayır. Teori, anlatı ve aşağıdaki eylemler, kendi halkının zeka düzeyini ve uluslararası toplumun kendi hilelerini okuma yeteneğini küçümseyen bir amatörünki gibi görünüyordu.
“Erdoğan ve hükümetine sorabileceğimiz basit soru: (a) Eğer darbeyi BİLMİYORSANIZ, iddia edilen darbeden sonraki 12 saat içinde birçok hükümet kademesindeki 10 binden fazla çalışanın listesini nasıl verebildiniz? Gülenci olan ve hükümetinizin saflarına musallat olan kurumlarda ve çeşitli sorumluluk düzeylerinde kimler var?, (b) Darbeyi BİLİYORSANIZ ve uzun bir şüpheli şüpheli listesi varsa, neden onları darbe gününden çok daha önce tutuklamadınız ve ölümleri önlemediniz? Cevaplarının ne olduğu önemli değil, her iki durumda da zamanında harekete geçmedikleri için hatalılar ya da nasıl uzun bir şüpheli listesi oluşturabileceklerini açıklamak zorundalar.









