İnsan hakları savunucusu ve MAZLUMDER eski Başkanı Ömer Faruk Gergerlioğlu, 15 Temmuz’dan bu yana yaşanan zulümleri ve son KHK ile meydana getirilecek yeni atmosferi anlattı. Son KHK’nın hukuk devletinin bittiğinin ilanı olduğunu aktaran Gergerlioğlu, tek tip için, “Tek tip ‘Yeni Türkiye’ iddiasında olanların eski türkiye yaratma sevdasıdır. Zira bu tür uygulamalar 3. dünya ülkelerinin, soğuk savaş yıllarının uygulamalarıdır.” dedi.
Hapishanelerde ve dışarıda yaşanan dramları aktaran Gergerlioğlu, cezaevlerinde suçsuz yere 668 bebeğin tutulduğuna işaret etti. Cezaevlerinde dramı ise, “Çok büyük dramlar yaşanıyor. Suçsuz günahsız çocukların gözyaşları, masumane söz ve fiilleri yürekleri dağlıyor. Cezaevindeki babasının resmini duvara yapıştırmış, her gün öpen çocukları biliyorum.” cümleleriyle anlattı. Gergerlioğlu, kardeşinin çocuklarına bakmayan, “Ben de ihraç edilirim” diye telefon bile etmeyen amcalar-teyzeler olduğuna dikkat çekti.
Gazete Karınca‘dan Müjgan Halis‘in sorularını cevaplayan Gergerlioğlu’nun röportajının tamamı şöyle:
Sayın Gergerlioğlu, sizinle KHK ile görevinizden el çektirildikten sonra röportajlar yapıldı. Ben izninizle bu sohbetimizde, KHK sürecini atlayıp, yaşamak zorunda bırakıldığınız Batman’dan başlamak istiyorum. Mesleğinizi sürdürmek için Batman’a yerleştiniz. Batman’dan öncelikle bölgeye, sonra da Türkiye’ye bakınca ne görüyorsunuz? Göremeyenlere göz, tanık olamayanlara şahit olmanızı istesem nasıl bir resim çizersiniz?
Zulmen işimizden ihraç edildikten sonra iş arayışlarına başladım. Kocaeli’nde ikamet ediyordum. Batman’da uygun bir iş bulunca tereddüt etmedim, gittim. Zaten bir insan hakları aktivisti olarak yıllardır Kürt meselesi konusunda araştıran, düşünen, sorgulayan bir insan olduğum için Batman’a gitmek bana uzak olan bir konu değildi. Altı aydır Batman’dayım. Sağ olsun Batmanlılar beni seviyor, ben de onları seviyorum.
Kürt coğrafyasına baktığımda ise bir karamsarlık, bezginlik görüyorum. Yıllardır devam eden ve çözülmeyen sorunlara çare bulma umudu her geçen gün azalıyor. Kürtler sessiz ve umutsuz. AK Parti cepten yiyor. Bu ne demek? AK Parti hendek, barikat olaylarıyla puan kaybetmiş durumdadır. HDP’ye yaptığı icraatlarla can veriyor. Kürdistan bağımsızlık referandumuna sert bir şekilde karşı çıkması, Kürtler arasında önemli bir hayal kırıklığıydı. Çünkü bu konu, farklı kimlikten tüm Kürtlerin birleştiği bir konuydu. AK Parti, referanduma sert karşı çıkışıyla büyük hayal kırıklığı oluşturdu. AK Parti-MHP ortaklığı, AK Partili Kürtleri milliyetçi uygulamalar hakkında açıklama yapmakta zorluyor. Vicdanının sesini dinleyen Kürt, kırgınlığını belli ediyor. Tabii dinlemeyen de var… HDP ise, devlet ve PKK kavgası arasında kaldı. Biliyorsunuz kavgada arada kalan asıl dayağı yer. Bu kaderden tüm demokratlar da kendini kurtaramıyor. Buradan Türkiye’ye baktığımda hiç iyi bir tablo göremiyorum. Her geçen gün hukuktan uzaklaşan, demokrasinin rafa kaldırıldığı keyfi bir OHAL rejimini görüyorum. Her kesimden insan hukuksuzluğu hissetmeye başlıyor. Sağcı, muhafazakâr insanların da bir kısmı ihlallere karşı devleti koruyan, önceleyen reflekslerini gözden geçirme ihtiyacı hissediyorlar.
Kürtler neredeyse her seçimde kayda değer bir oranda AKP’ye oy verdiler. Ancak özellikle sokağa çıkma yasaklarından sonra, büyük bir kırılma yaşandığı sürekli dile getiriliyor. Rantçı çevreleri bir kenara bırakırsak, AKP’ye düne kadar oy veren Kürtlerin şu anki duygu durumlarına dair tespitleriniz neler?
Kürtler demokrasi vaat eden her ele el uzattılar. Turgut Özal’ın da çabaları olduğunda karşılık verdiler, el uzattılar. Erdoğan açılım süreci, çözüm süreci başlattığında da uzattılar. Çözüm sürecinde büyük umutlar yeşermişti. Yapılan anketlerde çok yüksek oranlarda süreç destekleniyordu, sürecin bitişinden sonra yeniden çözümün bulunması isteği batıda azalsa da, Kürt illerinde yine aynı yüksek orandadır. AK Parti’ye oy veren Kürtler siyasi olarak atılan adımları destekliyor, ancak bu adımlar her geçen gün azalıyor. Ülkenin geneline egemen olan devlet ideolojisini ön plana çıkaran yönetim anlayışı, her geçen gün umutları azaltıyor. Çözümün silahta değil siyasette olduğunu düşünerek AK Parti’nin adımlarını düşünen kesim her geçen gün daha bir hayal kırıklığına uğruyor. Ekonomik vaatlerle Kürt meselesinin üstünün örtülme çabası bir müddet durumu idare etse de, sorunlar bastırılmaya çalışıldığı yerden tekrar gün güzüne çıkar. AK Parti’ye oy veren Kürtler her geçen gün daha fazla açıklama yapmak zorunda kalıyorlar. Her geçen gün daha çok mazeret bulmaya çalışıyorlar. Hendek-barikat sürecinde puan kaybeden başkanı, vekilleri, il başkanları tutuklu olan HDP, kolu-kanadı budanmış olsa da AK Parti’nin bu politikalarından dolayı puanını yükseltiyor. AK Parti ekonomik vaatlerle, sosyal desteklerle Kürt meselesinin üstünü örteceğini düşünüyor. Bu konuda geçici bir süre başarılı olsa da uzun vadede sorunları kronikleştirmekten başka bir şeye yaramayacak, bu politika. Çatışma döneminin galibi olduğu için kendisine güvenen AK Parti sorunların hukuki çözüm zamanında bu anlayışıyla sınıfta kalmaya mahkûm. Kürtler artık çatışmanın olmadığı, ama onurlarının korunduğu bir çözüm tarzı istiyor.
Sizin hikâyenizden biliyoruz, KHK’liler için ekmeğin aslanın ağzında olduğunu. Siz spesifik ve uzmanlık gerektiren bir mesleğin mensubu olduğunuz için belki nispeten şanslısınız ama sizin gibi şanslı olamayanlar var. Ne yapıyor KHK’liler, ne yiyor, ne içiyor, nasıl geçiniyor?
KHK’lılar çok zor durumda. Ben uzman doktor olmama rağmen ancak altı ayda ikamet yerim dışında özel bir sağlık kuruluşunda iş bulabildim. Zira özel hastanelerin çoğu KHK’lı doktor almak istemiyordu. Son zamanlarda biraz gevşeme olsa da oldukça önemli mağduriyetler sadece KHK’lıya değil, hastalara da yaşatılıyor. Zira tıp fakültelerinin kadrolarında çok spesifik hastalarla uğraşan bilim adamları KHK ile ihraç edildiklerinde özel hastanelerde iş bulsalar da sıradan vakalarla karşılaşıyor. Bu hem devlet hem hasta hem de doktor için büyük bir kayıp, büyük mağduriyetler oluşturuyor, o kişinin uzmanlaşması için sarf edilen çaba, faydalı olduğu kişiler, KHK’lının çalışma azmi hep eksiye düşüyor. Bu bilimsel hazinenin hoyratça harcanması demektir.
KHK’li yakınlarının sorunlarına dair çok şey okuyoruz, özellikle sosyal medyada. Her ne kadar ana akım ya da diğer medyalarda konu olmuyorsa da, ciddi bir dışlanmadan bahsediliyor. Bu nasıl bir dışlanma, tarif edebilir misiniz örnekleriyle?
Her meslekten KHK’lı var. Devlet memuruyken ihraç edilip özel sektörde iş bulma imkânı olmayan meslek alanları var. Bu insanlar birden neye uğradığını şaşırdı, çok zor durumda kaldı. KHK’lıların çoğu maddi olarak çok zor durumdalar. Sadaka, zekâtla geçinebilen çok aile tanıyorum. İnsanları her yerden kuşatmaya almışsınız, özelde iş bulamıyor, bulsa bile bir müddet sonra çıkarılıyor. Evini kapatıp ailesiyle babasının, kayınpederinin yanına taşınmakla masrafları azaltmaya çalışıyorlar. İş kurmaya çalışan, yıllardır devlet memuru olduğu için özel sektörde iflas edebiliyor. İhraca borçlarıyla, kredi aidatlarıyla yakalananlar daha büyük ekonomik sıkıntılar yaşayabiliyor. Elindeki malını, arabasını satıp bir müddet geçinen ve para bitince çok zor durumda kalan insanları biliyorum. KHK’lıların çoğu anti depresif tedavi görüyor. Aile ilişkileri bozuluyor, sorunlara çözüm bulma yetileri azalıyor, boşanmalar artıyor, bunlar maalesef buzdağının görünmeyen kısmı.
‘KHK’LILARIN ÇOĞU SESİNİ ÇOK DUYURMAK İSTEMİYOR, ÇEKİNİYOR, KORKUYOR’
15 Temmuz, elbette tarihi darbelerle yazılan bir ülke olarak hiçbir yurttaşın onaylamadığı bir vakaydı. Fakat siz bir insan hakları savunucusu olarak, 15 Temmuz’un mağdur ettiği sivillerin sorunlarını ısrarlı bir şekilde gündemde tutuyorsunuz. Çocukları sormak istiyorum. Anne-babasının tutukluluğu ve yakınlarının sahip çıkmaması nedeniyle çocuk esirgeme kurumlarına verilen yüzlerce sahipsiz çocuktan bahsediliyor. Bir iddia da, çocukların yakınlarının bulamadığı kurumlara yerleştirildiği. Bu konuya ilişkin ne tür bilgileriniz var?
Anne-baba tutuklu çok kişi var. Çocuklar ortada kalıyor. Ya çocuk esirgeme kurumuna veriliyor ya da akrabalarına. Çok büyük dramlar yaşanıyor. Suçsuz günahsız çocukların gözyaşları, masumane söz ve fiilleri yürekleri dağlıyor. Cezaevindeki babasının resmini duvara yapıştırmış, her gün öpen çocukları biliyorum. Görüş günlerinde kavuşma ve ayrılma gözyaşlarının birbirine karıştığı çocukları biliyorum. KHK’lıların çoğu sesini çok duyurmak istemiyor, çekiniyor, korkuyor çok dram yerin altında kalıyor, duyulmuyor. Anne- baba 17 aydır tutuklu çocukları biliyorum, 3 çocuk 3 ayrı akrabada uzak illerden farklı cezaevlerine getiriliyor, bazen aynı gün ve saate denk geldiği için anne veya babasını ziyaret edemiyor. Çocuklarda çok önemli psikolojik travmalar var, anne babalarına toplum içinde hakaret edilen, ‘vatan haini’ ilan edilen evlerde, sokaklarda yaşamak nedir bilir misiniz?
“YEĞENİNE ‘BEN DE İHRAÇ EDİLİRİM’ DİYE TELEFON BİLE ETMEYEN AMCALAR BİLİYORUM”
Bu sahipsiz bırakılan çocukların durumuyla ilgili en çok merak ettiğim şu: Nasıl bir duygu, kendi kanından canından bir çocuğa sahip çıkmayı reddeder? Korku bu kavramı açıklayabilir mi?
Evet, kulaklarınıza, gözlerinize inanamıyorsunuz ama böyle vakalar çok. Öyle bir fanatizm sarmış ki ortalığı darbeye karşı çıktığını sanıp inanılmaz vicdansızlıklar yapıyorlar. Bir insanın fanatik taraftarlığından dolayı 17 aydır cezaevinde olan oğlunun çocuklarına, yani torunlarının yüzüne bile bakmaması nasıl bir şeydir, anlamak mümkün değil. Kardeşinin çocuklarına bakmayan, “Ben de ihraç edilirim” diye telefon bile etmeyen amcalar-teyzeler biliyorum maalesef. Çok dramlar var, çok KHK’lı dostu-düşmanı ihraç edildikten sonra anladığını, büyük hayal kırıklıklarını en yakınlarından yaşadığını anlatıyor. Hak ve Adalet Platformu olarak 2160 kişiyle yaptığımız anket ve birebir görüşmelerden oluşturduğumuz 461 sayfalık raporumuzu incelemenizi öneririm. Sabaha kadar anlatsam bitirilemeyecek çok çarpıcı durumlar var.
‘668 BEBEK ŞU ANDA CEZAEVLERİNDE’
Bir de hapisteki çocuklar-bebekler mevzusu var. Doğumhaneden alınıp tutuklanan kadınlar diye bir realiteyle galiba ilk kez tanışıyoruz değil mi memleket olarak? İnsan hakları hukuku çerçevesinde, bu kadınlar hakikaten ‘suçlu’ olsalar bile işletilmesi gereken prosedür ne olmalıdır?
Bu konu çok büyük ve açık bir yara. 5275 sayılı yasa çok açık, kadınların hamilelik dönemi boyunca ve doğum sonrası ilk 6 aya kadar tutukluluk ve mahkumiyetleri erteleniyor. Ama binlerce örnekle bu yasa çiğneniyor. İnsanın aklı almıyor bu kadar açık bir şekilde yasa nasıl çiğnenir? Hamileyken tutuklanıp, cezaevindeyken doğum yapıp, kapısında polisin beklediği, lohusa kadına ilk gece savcının refakatçi izni vermediği ve ardından tekrar cezaevine yollandığı vakaları bizzat biliyorum. Düşünün doğum sancıları çekiyorsunuz, kapınızda polisler, bebeğiniz dünyaya gelmiş, kapınızın önünde yine sizi götürmek için bekleşen jandarma veya polisler… 40 günlükken cezaevine bebeğiyle girmiş, 14 aylık olmuş çocuklar var. Yürek dağlayan manzaralar bunlar. 17 bin civarında anne ve 668 bebek şu anda cezaevlerinde. Cezaevleri hamileler, anneler, bebeklerle doldu. Cezaevlerinin demir kapılı, madden ve manen soğuk ortamları o bebekler için hiç uygun değil. Bir de erkek çocuklar baba örneği görmeden sadece kadınlar arasında büyüyor, bu da önemli psikolojik ve sosyal sorunlara yol açıyor. O anneleri bir dinleseniz, bin inlersiniz. Bu dramların ideolojisi yok, insan olan bunlara tahammül edemez.








