Karar yeni dönemin habercisi
Alman Meclisi’nde alınan “soykırım“ kararının Türkiye-Almanya ilişkilerinde bir yara izi bırakması kaçınılmaz. Bu yara izinin ne kadar derin olacağı ise iki tarafın bundan sonraki gelişmeleri nasıl yöneteceklerine bağlı. Karar, sadece Türkiye-Almanya ilişkilerinde değil, genel olarak Türkiye’nin öteki ülkelerle ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir. O da bir ülke uluslararası ilişkilerde yalnızlığa düşünce, buna benzer durumlarla karşılaşma ihtimalinin artmasıdır. Bir ülke güçlü ve dostluğu aranan bir ülke olursa, öteki ülkeler onu rahatsız etmekten çekinirler. Çok sayıda ülkeyle şu veya bu şekilde sorunu olan ülkeler ise daha kırılgandırlar. Bu nedenle Türkiye’nin bir yolunu bulup bu kadar çok sayıda ülke ile sorunlu olmaktan bir an önce çıkması gerekir.
AK Parti kurucusu ve eski Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış, Alman Meclisi’nin 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak tanıyan kararıyla ilgi gelişmelerin iyi yönetilememesi halinde dış politikada yeni kırılmalar yaşanabileceğini söyledi. Kararın uluslararası hukukta geçerliliği olmadığını; ancak yeni siyasi baskıları getirebileceği uyarısında bulunan Yakış, “Türkiye Almanya’ya karşı başka ülkeleri tavır koymaya teşvikten kaçınmalı, yapamayacağı şeylere kendine angaje etmemeli.” dedi. Yeni Hayat’a özel mülakat veren Yakış’ın dış politikadaki gidişatla ilgili tespit ve önerileri şöyle:
Soykırımı sadece 3 merci tanımlayabilir
Öncelikle Türkiye, 1915’te Ermenilerin büyük bir trajedi yaşadıklarını inkâr etmiyor. Bir “mukatele” olduğunu, yani karşılıklı olarak Ermenilerin ve Türklerin birbirlerini öldürdüklerini kabul ediyor. Kabul etmediği şey, bunun, “soykırım” olarak tanımlanmasıdır.
Çünkü, hangi tür eylemin soykırım sayılacağı 1948 tarihli BM Soykırım Sözleşmesinde tanımlanmıştır. Anılan Sözleşmeye göre bir eylemi soykırım olarak tanımlama yetkisi sadece üç merciye verilmiştir. Bunlardan biri, soykırımın vuku bulduğu ileri sürülen ülkenin mahkemeleri (yani Ermeni konusunda Türk mahkemeleri); ikincisi Uluslararası Adalet Divanı; üçüncüsü de bu amaçla kurulmuş özel bir mahkeme.
1915 olayları konusunda bu üç merciden herhangi birinin verdiği bir karar bulunmadığına göre, bunlar dışındaki makamlarca alınmış kararların uluslararası hukuk açısından herhangi bir geçerliği yoktur.
Bu açıdan, gerek Alman Meclisi gerek başka ülkelerin parlamentolarınca alınan kararların hukuki geçerliği yoktur. Kararı daha ziyade Türkiye’ye karşı yöneltilen bir siyasi baskı aracı olarak görmek gerekir.
1915’e dair uzun vadelibir stratejimiz yok
1915 olayları Türkiye’de her yıl 24 Nisan yaklaşırken alevlenen ve o fırtına geçtikten sonra tekrar uykuya yatırılan bir konu olagelmiştir. 24 Nisan yaklaşırken ABD Başkanı’nın bu yıl yayınlayacağı demeçte “soykırım” sözcüğünü mü, “büyük felaket” sözcüğünü mü kullanacağına yoksa başka bir sözcük mü kullanacağına bakıyoruz. Kullandığı sözcüğe göre bir tepki gösteriyoruz. Sonra susuyoruz.
Uzun vadeli bir perspektif çerçevesinde bu sorunla nasıl baş etmeyi düşündüğümüzü açıklayan bir stratejimiz yok. Türkiye, Osmanlı arşivlerindeki ve öteki ülkelerin arşivlerindeki belgelere dayanarak bu konuda 1915 yılında tam neler olduğunu dünya kamuoyuna anlatmayı hedeflemeli ve bunu yapabilecek kendi bilim adamlarına gerekli her türlü imkânları sağlamalıdır.
Kitaplarımızın sayısı da bilimselliği de yetersiz
Ermeniler bu konuyu I. Dünya Savaşı günlerinden beri sürekli işliyor ve gündemde tutmaya çalışıyor. Şimdiye kadar Ermeniler bu konuda binlerce kitap ve on binlerce makale yayımlamışlar. Türk yazarların yayımladıkları kitapların hem sayısı hem de bilimsellik ve içerik açısından çok yetersiz. Veya bu açılardan yeterli olan kitaplarımızın sayısı çok az. Bu kitapların çoğu Türkçe; Türk’ün Türk’ü ikna etme çalışması neviden kitaplar.
Ermeni diasporasının bu işe harcadığı paralar yüz milyonlarca dolarla ölçülürken Türkiye’nin bu işe tahsis ettiği para da çok kısıtlı. Şimdiye kadar Ermeni aktivistlere karşı bireysel savaşım veren Türk vatandaşları devletimizin elde ettiği başarılardan daha fazlasını elde etti. Doğu Perinçek’in AİHM’de İsviçre’yi, Prof. Baskın Oran’ın kızı Sırma Oran-Martz’ın Fransız vatandaşı bir Ermeni’yi mahkûm ettirmesi iki örnek mesela.
Almanlar neden o zaman tavır almadı?
Alman Federal Meclisinin 1915 olaylarını soykırım olarak niteleyen kararı, benzer kararlar alan ülkeler kervanına bu kez Almanya’nın da katıldığını gösteriyor. Ancak Almanya’nın bu konuda özel bir konumu var: 1915 olaylarının vuku bulduğu tarihlerde Osmanlı ordusunda birçok birliğin komutanı Almandı ve Osmanlı makamlarının aldıkları Ermenileri tehcir kararına karşı tavır almaları mümkündü.








