Yavuz Baydar/https://prizma.wordpress.com/
Kabına sığmayan 15 Temmuz gerçekleri, ‘Gülen’i epey aşan darbe konsorsiyumu’
Türkiye’nin makus talihine çok sert bir sille vurmuş olan 15 Temmuz darbe girişiminin üzerindeki soru işaretlerini kaldırmak, bu kanlı ve ölümcül girişimin arka planını aydınlatmak, biz gazetecilerin boyun borcu.
Evet, biliyorum, Türkiye’ye hakim olan ‘Erdoğan marka AKP hikayesi’ hepimizi çok yordu, neredeyse sürmenaj noktasına getirdi, ama oldum olası gerçeklere erişimden mahrum edilen halkımıza karşı böyle bir sorumluluğumuz var. Biz derken, tabii ki, gözü siyasi misyonerlikle, aktivizmle, yalan yayma hırsı, önyargı ve intikamcılıkla kararmamış dürüst gazetecileri kastediyorum.
Neden böyle bir sorumluluk? derseniz, yargının onyıllardır iyice politize olmuş halini, iktidarlar tarafından kirli amaçlar uğruna tepe tepe kullanılmasını, bir türlü ‘adalet dağıtır’ hale gelmemesini hatırlatmak isterim.
Bunu, hiçbiri sonuçlanmayan faili meçhul cinayetlerde, KCK gibi kitlesel davalarda, Ergenekon ve Balyoz gibi kilit süreçlerde iyice tecrübe ettik.
Yargı kendi içindeki çürümeyi halledemedi, bağımsızlaşmaya izin verilmedi ve bu yüzden de biz, en azından bir avuç gazeteci, elden geldiğince kendi imkanlarımızla gerçeğe ulaşmaya çalışmak zorundayız.
15 Temmuz’u doğru anlarsak, başka pek çok sorunun cevabını da yerli yerine koyacağız. Hep bunu yazıyorum, 17 Temmuz’dan bu yana, kendime açtığım kamusal yazma alanlarında.
Ne yazık ki, Türkiye’yi saran kitlesel hipnoz ve kollektif ‘yargısız infaz etme’ cinneti nedeniyle, 15 Temmuz hala muamma, ortada paylaşılmış somut deliller yok, TBMM Komisyonu hiçbir kilit tanığı dinleyemeden dağıtıldı, ve ancak şimdi, o da bazı dış haber kaynakları altını deştikçe, biz bu konuyu inceleme imkanı buluyoruz.
Bu vesilelerden biri, İngiltere Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonu’nun kapsamlı raporuydu. Bu metni daha ilk günden Artı Gerçek’te önce Koray Düzgören ardından ben okuyarak ana hatlarıyla ele aldık. Türkiye medyası artık kültüre dönüşen otosansür ve korku nedeniyle o yana hiç bakmadı, raporun iyi kötü kısmi tercümesiyle haber olarak yayınlanması bile dört-beş gün aldı.
Oysa gözden kaçmayacak bir metindi bu, ve sıkı Saray yandaşı kimi yorumcular, yayınlanması ardından yerlerinde hopladılar. Ve şaşırtıcı biçimde, raporun kimi bulgularına zımni onay bile verdiler.
Beni asıl düşündüren, meslektaşım Sedat Ergin’in geçtiğimiz günlerde raporun ‘eksik ve eğik okumasına’ dayalı yazısı oldu.
Kişisel görüş elbette özneldir, ama bu raporun niteliği ve içeriği, incelediği hadisenin çapı, etki alanı ve mahiyeti, ancak bir yere kadar öznellik kaldırıyor.
‘Gülencilerin Hiç Mi Kabahati Yok?’ başlıklı bu yazıda Ergin’in tartışmaya açık, düzeltilmeye muhtaç bulduğum bazı ‘analiz’lerini tek tek yorumlayarak ele almak istiyorum:
”Avam Kamarası raporu, cemaatin kimliği, geçmişteki icraatı, polis, yargı ve ordu gibi kurumlara ne derinlikte nüfuz edebildiği gibi başlıklarda ciddi derecede zayıf bir metin olarak dikkat çekiyor. Raporu hazırlayanların 15 Temmuz’a giden süreçte cemaatin Balyoz ve Ergenekon gibi davalar üzerinden yaptığı hamleleri de tam olarak kavradıkları söylenemez” diye giriyor yazıya Ergin.
Eksik değerlendirme.
Yorum:
Metnin zayıflığını iddia edebilmek için, TSK içinde özellikle 1950’lerden itibaren hangi kimlik ve çıkar gruplarının (mesela Masonlar veya daha nice başkaları) geleneksel olarak yuvalandığı ve etki-çekişme alanı oluşturduğunu bir bütün olarak ele almak gerekir ve ne yazık ki, bu kurum içindeki gruplaşmaların ne ölçüde olduğuna dair bilgi elde edip paylaşacak bir şeffaflık hiçbir zaman olmadı. Kaldı ki, Ergenekon ve Balyoz gibi davalarda da, genel kanaat o davaların özünün dolu olduğu ise de, esas sorun yargının nasıl konjonktür dayalı ve kademeli olarak Gülenist ve onun karşıtı gruplar tarafından dış müdahalelere açık olduğunun anlaşılmasıdır. Müebbet ve beraat arasında salınan karar gelgitleri, o davaların üzerine sinen ‘ifrat ve tefrit’ algısını maalesef kalıcı kılmıştır. Artık açıktır: Türkiye’de adalet algısı problemli ise, bunun sebebi, yargının çürük ve kullanıma açık yapısıdır.
‘Rapor, büyük bir iddia ile 15 Temmuz’un doğrudan Gülen cemaatinin bir tasarrufu olduğu tezini çürütmeye soyunuyor’ diye devam ediyor Ergin.
Ekliyor:
—-
”Rapor, dinlediği tanıklara dayanarak, 15 Temmuz’un arkasında ordu içindeki dört grubun bulunduğunu ileri sürüyor: 1) Fethullah Gülen ve destekçileri, 2) Mustafa Kemal’in ideolojisi adına hareket eden unsurlar, 3) Ayrıcalıklarını ve ordu içindeki konumlarını kaybetmek istemeyen unsurlar ve 4) Üstleri tarafından kandırılarak ya da zorlanarak darbeye katılmaya sevk edilen askerler. Bu saptamalar, 15 Temmuz’u ordudaki Gülenciler, Atatürkçüler ve ayrıcalıklarını kaybetmek istemeyenlerin bir araya gelip, alt kademeleri de kandırarak 15 Temmuz kalkışmasını birlikte planlayıp birlikte icra ettikleri gibi bir kabule götürüyor ki, bu tezin 15 Temmuz’un bugüne dek açığa çıkmış olan gerçekleriyle örtüştüğünü ileri sürebilmek mümkün değil.”
—-
Optik yanılgıya dayalı bir değerendirme.
Yorum:
Raporun ‘çürütme’ gibi bir amacı olmadığı aşikardır. Çok farklı siyasi kimliklere ait milletvekillerinin işbirliğine dayalı, imzasını taşıyan rapor, kendi imkanları çerçevesinde bir karanlık sürecin röntgen resmini çekerek gerçeğe ulaşma sürecinde bir katkı özelliği taşıyor. Daha fazla bir iddiası veya gizli niyeti yok. Olsa olsa, İngiltere hükümetini ‘uyarma’ amacı taşıyor olabilir.
Ergin’in iddia ettiğinin tam tersine, 15 Temmuz arkasında dört farklı grubun olduğuna dair saptamalar gerçeklerle örtüşüyor.
Örneğin eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ, CNNTürk’e verdiği mülakatta darbenin arkasında üç grubun olduğunu söylemişti. Ayrıca BBC’de yer alan bir araştırma haberde, http://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-36843901 bazı TSK mensupları da bu gözlemlere katılıyor.
Ergin devam ediyor:
—-
‘Rapor, bu haliyle Gülencilerin kalkışmanın planlama ve icrasında oynadıkları belirleyici rolü görmezlikten geliyor. İlginç olan, raporun 15 Temmuz’la ilgili olarak bugüne dek ortaya çıkmış olan delil külliyatına da şüpheci bir şekilde yaklaşması. Gülencilerin suçluluğuna ilişkin delillerin “büyük ölçüde anlatıma, itiraflara dayandığı, ikincil derecede delil olduğu” eleştirel bir tonla ifade ediliyor. Bazı itirafların geçerliliğinin “baskı altında alındıkları” iddiaları nedeniyle tartışmalı hale geldiği de öne sürülüyor.
Gelgelelim, cemaat konusunda raporu hazırlayanların da biraz kafası karışmış. Çünkü “hareketin yapısı ve niyetleri konusunda belirsizlikler bulunduğunu, Gülencilerin bazı ana faaliyetlerinin şeffaf olmadığı, bu durumda faaliyetlerinin tümüyle hayırseverlik amacı taşıdığının teyit edilemeyeceğini” de teslim ediyor komitenin onayladığı rapor. Yine de parlamento komitesi, İngiliz hükümetine Türk hükümetinin darbe ve Gülenciler konusundaki tezlerine itibar ettiği için eleştiriler de yöneltiyor. Burada ilginç bir nokta, Avrupa’dan Sorumlu Devlet Bakanı Alan Duncan’ın Gülencilerin “devlet içinde devlet olduğu” tezini komite önünde kabul ettiğine ilişkin beyanıdır.’








